اصول پیروزی در امتحانات

باید مثبت و سازنده به امتحانات نگاه کنیم . ما باید بدانیم که اساس دادن امتحان برای انسان، میزان درک افراد از دروس است ما باید قبول کنیم:

 

     تمرکز حواس یکی از مهمترین فنون مطالعه است

الف) اگر با برنامه ریزی درس خوانده باشید هیچ احتیاجی به پرخوانی برای امتحان ندارید.

ب)بهترین آماده سازی قبل از امتحان مرور و تکرار مطالب آموخته شده قبلی است.

ج)در مرور و تکرار وسواس به خرج ندهید.

د)با خیالی آسوده و مطمئن به جلسه امتحان وارد شوید.

 

روشهاي مقابله با حواس پرتي:

براي مقابله با حواس پرتي و ايجاد تمركز حواس ابتدا بايد منشاء حواس پرتي را شناخت . و به اين نكته پي برد كه آيا حواس پرتي علت دروني دارد يا علت بيروني ؟

اگر حواس پرتي علت بيروني دارد رفع آن خيلي آسان است ، اما اگر علت دروني داشته باشد ، بايد ببينيم كدام علت دروني ، باعث حواس پرتي فرد شده است .

آيا حواس پرتي فرد ناشي از فقدان علاقه است ؟ آيا حواس پرتي فرد ناشي از نبود اعتماد به نفس است؟

آيا حواس پرتي فرد ناشي از عدم آگاهي از شيوه هاي صحيح مطالعه است ؟

با شناخت دقيق علت حواس پرتي 50درصد از مشكل حل مي شود ، زيرا مي توانيم با توجه به علت شناخت شده به رفع مشكل اقدام كنيم و تمركز حواس را در فرد به وجود آوريم .

به كارگيري روش هاي زير براي رفع حواس پرتي و برقراري تمركز حواس گامي مهم در بهبود مطالعه و يادگيري است و راه پيشرفت و ترقي افرادي را كه از حواس پرتي در هنگام مطالعه رنج مي برند، هموار ميسازد.

1- علاقمندي به موضوع مورد مطالعه

علاقه داشتن به موضوع مورد مطالعه موجب توجه و دقت و افزايش تمركز حواس مي گردد. هر چه بيش تر به يك فعاليت عشق و علاقه داشته باشيد تمركز

 روي آن موضوع و ناديده گرفتن ساير محرك ها ساده تر خواهد بود.

بنابراين اگر بنا به دلايلي به موضوع مورد مطالعه علاقه نداريد ولي ناچار به مطالعه آن هستيد ، بايد نگرش خود را عوض كنيد و به خودتان تلقين كنيد كه به

مطالعه مطالب مذكور علاقه داريد و براي مطالعه ارزش قائل شويد.

2- درجه حرارت مكان مطالعه

هواي بسيار سرد و هم چنين هواي بسيار گرم حواس پرتي در هنگام مطالعه را تشديد مي كنند . بنابراين ملايم بودن حرارت اتاق مطالعه موجب تمركز حواس مي شود.

3- جريان هواي تازه در اتاق

تمركز حواس نيازمند حداكثر كارايي و كفايت جسمي و روحي است . اتاقي كه اكسيژن كافي ندارد ، استعداد و كفايت جسمي و روحي را كاهش مي دهد .(فرو ،

1372/ ص27) بنابراين جريان هواي تازه را در اتاق تآمين كنيد.

 4- تغيير دادن موضوع هاي مورد مطالعه

مطالعه موضوع هاي مشابه و تكراري براي ذهن حستگي آور است و خستگي ذهن ، حواس پرتي را به دنبال دارد.

با تغيير دادن موضوع ها به مطالعه خود تنوع بخشد تا حواس پرتي ايجاد نشود. بسياري از افراد با تغيير موضوع هاي مورد مطالعه ، در مدت يك تا دو

ساعت به تمركز حواس خود كمك مي كنند .

5- نور مناسب براي مطالعه

نور مناسب در اتاق مطالعه ، تمركز حواس را بهبود مي بخشد ، زيرا اتاق مطالعه هر قدر از نور كافي ، به خصوص از نور آفتاب و آب و هواي طبيعي غني

باشد ، براي فعاليت طبيعي مناسب تر است . اما در صورتي كه نتوان از نور آفتاب استفاده كرد ، روشن كردن تمام فضاي اتاق با يك چراغ سقفي حباب دار كه

قسمتي از نور را به بالا و قسمتي از آن به طرف پايين پخش كند ، ميسر است . به علاوه هنگام مطالع بايستي نور از سمت چپ يا پشت سر بتابد و شدت نور

متناسب باشد.

6- قطع تلفن هنگام مطالعه

براي جلوگيري از حواس پرتي سعي كنيد تلفن را قطع كنيد و ساعت استراحت خود را تعيين و به دوستان واطرافيان خود اطلاع دهيد تا در صورت لزوم در

آن ساعت با شما تماس بگيرند

            7- پرهيز ازبلند خواني و لب خواني

برخي از افراد عادت دارند مطالب را با صداي بلند بخوانند ، در حالي كه خواندن با صداي بلند نه تنها موجب بهتر ياد گرفتن نمي شود بلكه تمركز حواس را

كاهش مي دهد ، ذهن را خسته مي كند و سرعت مطالعه را به حداقل مي رساند.عادت كنيد  كلمات را ببينيد و جمله را درك كنيد . اين روش در ابتدا مشكل

خواهد بود ولي بعد از كمي تمرين ، موفق خواهيد شد.

8- استراحت

مقصود از استراحت ، ايجاد تنوع و عدم تداوم يك عمل براي مدتي طولاني است . انجام اين عمل براي مطالعه امري ضروري است ، لذا در هر فاصله زماني ،

براي مثال بعد از هر 30 يا 45 دقيقه مطالعه ، استراحت كوتاهي لازم است. البته مدت زمان مطالعه در افراد متفاوت است و به تجارب  و ويژگيهاي روحي و

رواني آنان بستگي دارد .

نياوراني (1375) به نقل از ترودا معتقد است كه حداكثر زماني كه افراد مي توانند فكر خود را روي مطلبي متمركز كنند بيش از 30 دقيقه نيست . ( ترودا،

1375، ص 1) بنابراين بعد از هر 30 يا 45 دقيقه دست از مطالعه بكشيد ، قدم بزنيد ، يك ليوان آب سرد بنوشيد ، و سعي كنيد درگيري ذهني نداشته باشيد تا مغز

استراحت كند و براي مطالعه مجدد آماده شود.

االبته استراحت نه به معني خوابيدن ، بلكه به مفهوم عدم انجام كار و فعاليت ذهني براي مدتي كوتاه است .

 استراحت قبل از مطالعه و فعاليت ذهني ، تمركز حواس را بالا مي برد و استراحت بعد از فعاليت هاي ذهني موجب نظم بخشيدن به آموخته هاي قبلي در

ذهن مي شود . نير(1372) به نقل از پاورز معتقد است: وقتي از مطالعه موضوعي خسته شديد ، لازم نيست به يكباره دست از آن بكشيد ، استراحتي كوتاه

داشته باشيد و بعد چيز ديگري را مطالعه كنيد . بهتر است موضوع جديد را با موضوع قبلي متفاوت باشد. به ياد داشته باشيد كه يك استراحت كوتاه شما را

قادر مي كند با تجديد نيرو كارخود را از سر بگيريد.     

        9- فعال بودن هنگام مطالعه

لازمه فعال بودن در هنگام مطالعه استفاده از فنوني است كه خواننده منفعل را به يك خواننده فعال تبديل مي كند .از دو شخص كه هر دو در شرايط يكسان

مطالعه مي كنند ، مطالعه آن يكي مفيدتر است كه با فعاليت و كوشش بيش تر همراه باشد .استفاده از روشهايي چون يادداشت برداري ، طرح سوال ، علامت

گذاري هنگام مطالعه و غيره موجب شدن با مطالب و موضوعات و غرق شدن در مطالعه كه اين امر خود به خود تمركز حواس را تقويت نموده ، از حواس

پرتي فرد جلوگيري ميكند.

        10- برنامه ريزي براي مطالعه

برنامه ريزي يعني نقشه كشيدن براي رسيدن به اهداف مطلوب و مورد نظر . برنامه ريزي ، استفاده هوشمندانه از وقت ، توانايي و امكاناتي است كه شما

داريد.كسي كه براي رسيدن به اهدافش برنامه ريزي مي كند از به هدر رفتن اوقات ، استعدادهاو امكانات خود جلوگيري مي كند .به نقل قول از فرو ، معتقد

است : (داشتن برنامه مشخص مطالعه نيروي تمركز حواس را زياد مي كند .اگر عادت كنيد موضوعي را هر روز و در سر ساعت معين مطالعه كنيد، در مي

يابيد كه تامين تمركز حواس براي فرا گرفتن آن موضوع كوشش بسيار كم تري لازم دارد.)

بنابراين داشتن نظم و ترتيب در كارها ، به خصوص در فعاليت هاي ذهني و مطالعه ، امر تمركز حواس را آسان و يادگيري بهتر و فراموشي كم تر را به دنبال دارد.

يك برنامه مطالعاتي بايد داراي ويژگي هاي زير باشد:

اولين ويژگي يك برنامه ريزي مطلوب در مطالعه ، برنامه ريزي در قالب برنامه هاي بلند مدت و برنامه هاي كوتاه مدت است . برنامه ريزي بلند مدت وقتي است

كه فرد خود را براي شركت در كنكور آماده مي كند و مي تواند براي يك تا سه سال يا بيش تر باشد.برنامه ريزي كوتاه مدت به صورت برنامه هاي ماهيانه ،

هفتگي و روزانه است كه در آن فرد پس از اجراي برنامه به بررسي آن در پايان روز يا هفته مي پردازد.

دومين ويژگي يك برنامه ريزي مطلوب در مطالعه ، قابل انعطاف بودن آن است .برنامه بايد چنان تنظيم گردد كه در برخورد با حوادث و اتفاقات پيش بيني نشده

نيز انعطاف پذير و قابل اجرا باشد.

سومين ويژگي يك برنامه ريزي مطلوب در مطالعه آن است كه برنامه ريزي توسط خود فرد صورت گيرد .

زيرا هر فرد با شناخت دقيق امكانات و موقعيت خويش ، بهترين شرايط را براي برنامه ريزي داراست و با توجه به اين خصوصيات به برنامه ريزي مي پردازد.

چهارمين ويژگي برنامه ريزي مطلوب در مطالعه ،نظم در اجراي برنامه است . نظم ضامن اجراي دقيق برنامه است . همانگونه كه بي نظمي ، دقيق ترين برنامه ها را با شكست مواجه مي كند.

پنجمين ويژگي برنامه ريزي مطلوب آن است كه در آن پرداختن به مطالعه ، عبادت ، تفريح ، استراحت ، تغذيه ، ورزش ، حضور به موقع در كلاس درس ، كار

و فعاليت و خلاصه زندگي كردن ، متناسب و كافي باشد.

        11- استفاده از تكنيك ((ايست )) و توقف كن : (STOP)

اين عمل خيلي ساده به نظر مي رسد، اما موثر است . وقتي شما متوجه مي شويد كه فكرتان از موضوع منحرف شده است به خودتان بگوييد : (توقف كن )و

سپس به آرامي توجه خود را به جايي كه مي خواهيد ، برگردانيد .

در شروع كار ممكن است در هر دقيقه چند بار اين كار تكرار شود ، اما هر بار به خود بگوييد توقف كن و دوباره حواستان را متمركز كنيد. پس انرژي و تلاش

را براي نگهداري افكار مزاحم و خارج از ذهن تلف نكنيد . تلاشتان را فقط محدود به عمل توقف كردن كنيد و دوباره تمركز نماييد . چه بسا در شروع كار ، شما

اين عمل را صد بار در هفته انجام دهيد ، اما در خواهيد يافت هر روز كه پيش مي رويد فاصله زماني بين منحرف شدن افكارتان كمي بيش تر مي شود . بنابراين

صبور باشيد و آن را ادامه دهيد.(اينترنت)

        12- اختصاص زماني براي نگراني ها

در طول زمان ويژه اي را به مسائلي كه به ذهن شما خطور مي كند و موجب نگراني تان مي شود ، اختصاص دهيد.

اختصاص دادن زمان خاص براي نگراني ها ، به ويژگي هاي روحي و رواني و تجربيات فردي بستگي دارد. بنابراين زماني كه افكار مزاحم به ذهن شما وارد و

باعث نگراني شما شدند. به ياد آوريد كه زمان ويژه اي براي آن ها در نظر گرفته ايد و اجازه دهيد از ذهن شما خارج شوند تا دوباره تمركز خود را بر روي

مطالب به دست آوريد.(اينترنت)

13- ثبت عوامل حواس پرتي

يكي ديگر از روش هاي مقابله با حواس پرتي و تقويت تمركز ، يادداشت كردن حواس پرتي هاي ذهني است براي انجام اين عمل داشتن يك دفترچه يادداشت

هنگام مطالعه لازم و ضروري است .

اگر چيزي به ذهنتان وارد شد و در تمركز حواس شما اختلال ايجاد كرد ، آن را يادداشت كنيد ، مثلا اگر يادتان آمد كه بايد كاري انجام دهيد يا به كسي تلفن

كنيد ، يا چيزي خريد كنيد ، ولي وقت آن گذشته است ، بهتر است آن ها را يادداشت كنيد و در فرصت مناسب رسيدگي نماييد تا خيالتان راحت باشد. اين

عمل ، شما را از تشتت فكر و انديشه و شك و ترديد و نگراني نجات مي دهد و موجب برقراري تمركز حواس مي شود. 

14- حذف محركهاي مزاحم

بعضي از محركها نظير سر و صداي زياد ، نور شديد ، نور ضعيف ، تصاوير و…… باعث حواس پرتي مي شوند .لذا براي ايجاد تمركز بايد ابتدا محركهاي

مزاحم را از اتاق مطالعه حذف كرد و از قرار گرفتن در محيطي كه محركهاي مزاحم در آن وجود دارند ، اجتناب ورزيد .

بنابراين بهتر است هنگام مطالعه در محيطي ساكت و آرام باشيد تا تمركز حواس شما تقويت شود.

15- توجه كامل به مطالعه

به محض نشستن پشت ميز مطالعه ، خواندن را شروع كنيد و شك و ترديد و دودلي را از خود دور سازيد . عده اي عادت دارند هنگام مطالعه به كارهاي جانبي

نظير بازي با خودكار يا انگشتان ، تماشاي فيلم ، صحبت با اطرافيان ، گوش كردن به موسيقي ، توجه به افراد ديگر ….. بپردازند. پرداختن به كاري جز مطالعه

، موجب حواس پرتي مي شود.

16- ثابت بودن مكان مطالعه

از جمله عواملي كه در سير و تداوم مطالعه و برقراري تمركز حواس نقش دارد ، مكان مطالعه است .برخي معتقدند بهترين مكان مطالعه خانه اي است كه فرد

در آن زندگي مي كند ، زيرا خانه مكاني است كه فرد با آن آشنايي دارد و شبانه روز در دسترس مي باشد و همين عوامل باعث مي شود كه فرد احساس آرامش

را كه نخستين شرط براي مطالعه است به دست آورد .

اما برخي دانش آموزان جاي مناسبي براي درس خواندن ندارند و به دليل شلوغ بودن و سروصداي اطرافيان ، برقراري سكون و آرامش در خانه امكان پذير

نيست و مجبور مي شوند براي پيدا كردن مكاني آرام و بدون سر وصدا براي مطالعه به كتابخانه يا مدرسه بروند . بدين ترتيب محيط آشناي يك اتاق مشخص در

حين مطالعه ، موجب انحراف كمتر و تمركز بيش تر مي شود ، زيرا لوازم آن هر روز پيش چشم شماست و كم تر توجهتان را به خود جلب مي كند. به علاوه

اگر هر روز به وقت مطالعه در اتاق معيني باشيد ، كم كم ذهنتان عادت مي كند كه به محض رسيدن به آن اتاق آماده تمركز حواس و فراگيري شود.

مطالعه بر در مورد دانش آموزان تهراني نشان داد .كه 48 درصد از دانش آموزان جاي مناسبي ندارند تا بتوانند با تمركز حواس در آن به مطالعه بپردازند . اين

عده بيش تر در اتاق نشيمن خانواده ، حياط ، پشت بام ، زيرزمين يا خارج ازخانه مانند پارك و…. درس مي خوانند.

بنابراين اتاقي را براي مطالعه انتخاب كنيد كه هر روز و درصورت امكان در ساعت هاي معيني از روز در اختيار شما باشد ، زيرا استفاده از يك مكان ثابت

سبب آمادگي ذهني براي تمركز حواس در حين مطالعه مي شود.